De nieuwe spelregels van ransomware: van phishing tot GenAI

Cybercriminelen zitten niet stil. Ransomware is allang niet meer het werk van een eenzame hacker in een donkere kamer. Vandaag de dag opereren ze als goed georganiseerde teams, met een eigen infrastructuur, helpdesk en zelfs AI-chatbots. De technieken worden steeds geavanceerder, maar de zwakke plek blijft vaak dezelfde: de mens.

In dit blog nemen we je mee in het moderne ransomware playbook, waarin phishing en generatieve AI (GenAI) de hoofdrollen spelen. En belangrijker nog: wat je als organisatie kunt doen om je te wapenen tegen deze digitale gijzeling.

Phishing: nog altijd de populairste ingang

Meer dan 9 op de 10 succesvolle ransomware-aanvallen beginnen met een simpele e-mail. Maar laat je niet misleiden: die e-mails zijn allesbehalve simpel. Aanvallers doen zich voor als collega, leverancier of zelfs een overheidsinstantie. Klikt een medewerker op een link of opent hij een bijlage? Dan is het hek van de dam.

Wat deze phishingcampagnes vandaag nóg gevaarlijker maakt, is het gebruik van generatieve AI. Tools als ChatGPT maken phishingmails foutloos, overtuigend en gepersonaliseerd. Spear‑phishing, een phishing mail gericht op één specifieke medewerker, wordt hierdoor kinderspel. Onderzoek toont aan dat AI-gegenereerde phishing tot 30% effectiever is dan traditionele pogingen.

GenAI: een nieuwe kracht in handen van cybercriminelen

Cybercriminelen gebruiken AI niet alleen om e-mails te perfectioneren. Steeds vaker worden AI-chatbots ingezet tijdens losgeldonderhandelingen. Ja, je leest het goed: de tegenpartij is mogelijk geen mens meer. Ook zien we nieuwe vormen van aanvallen ontstaan, zoals quishing (phishing via QR-codes), die moeilijker te detecteren zijn en razendsnel terrein winnen.

Hoe bescherm je jouw organisatie? Drie essentiële lagen

Een effectieve ransomware-strategie steunt op drie pijlers:

1. Preventie: houd de deur dicht

• E-mailbeveiliging: Zorg voor een beveiligde e-mailgateway die phishinglinks, verdachte bijlagen en impersonatiepogingen automatisch blokkeert.

• Detectie van ransomware: Gebruik meerdere detectielagen die ook nieuwe vormen van malware kunnen herkennen.

2. Bewustzijn: versterk de menselijke firewall

• Train medewerkers doorlopend, niet alleen met verplichte e-learnings, maar met realistische simulaties.

• Voorzie extra waarschuwingen bij verdachte acties, zoals het klikken op een onbekende link.

3. Veerkracht: herstel snel als het toch misgaat

• Zorg voor meervoudige back-upstrategieën: online én offline.

• Werk met een helder incident response-plan, zodat je bij een aanval weet wie wat doet en hoe snel.

Wat moet je vandaag doen als C-level?

1. Beoordeel je huidige e-mailbeveiliging: kan die moderne phishing herkennen?
2. Laat awareness-training niet aan HR over, dit is voor de boardroom.
3. Vraag je IT-team hoe snel systemen hersteld kunnen worden zónder losgeld te betalen.
4. Zorg dat security en businesscontinuïteit samen worden bekeken, niet als aparte silo’s.

Tot slot

Ransomware is geen technisch probleem. Het is een businessrisico. De inzet is hoog: je bedrijfsvoering, klantvertrouwen en merkreputatie. De aanvallers worden slimmer, het is tijd dat onze verdediging dat ook wordt.

Wil je sparren over hoe jouw organisatie hier mee omgaat? We denken graag mee.